Met come sempre componeert Rozalie Hirs een nieuw duo voor sopraan en coloratuursopraan in opdracht van Susan Narucki en opgedragen aan de eerste uitvoerders Susan Narucki (sopraan) en Kirsten Ashley Wiest (coloratuursopraan). De tekst is ontleend aan het openingsgedicht van Hirs’ achtste dichtbundel ecologica (Uitgeverij Vleugels, 2023). Voor dit werk wordt de Italiaanse vertaling gebruikt van Patrizia Filia, die verschijnt in de Italiaanse editie van ecologica (Nous Editrice, Catania, 2026).

In come sempre staat de vreugde van het zingen — en van het samen zingen — centraal. Hirs kiest bewust voor relatief eenvoudig gehouden, goed zingbare melodische lijnen, die zich bewegen rond ruim genomen, flexibele tonale centra. Deze tonale ankerpunten verschuiven geleidelijk en zorgen voor een helder, wendbaar harmonisch landschap.

De twee stemmen reageren op uiteenlopende manieren op elkaar: in dialoog en responsorium, door elkaars tekst en melodie af te maken, of door samen één melodie te vormen. Soms is er sprake van een hoofdstem met een nevenstem, dan weer van parallelle melodiek of functionele harmoniek. Deze vocale rollen wisselen voortdurend, waardoor geen vaste hiërarchie ontstaat maar een beweeglijk en open samenspel.

Het werk is hoorbaar geïnspireerd op het belcanto — in de aandacht voor legato, adem en vocale flexibiliteit — maar dit idioom wordt uitgebreid naar een hedendaagse muzikaal idioom. De keuze voor het Italiaans als zangtaal is daarbij niet toevallig: de klankrijkdom en natuurlijke zangbaarheid van het Italiaans versterken het lyrische en lichamelijke karakter van de muziek.

Het gedicht ‘ecologica [1]’ opent met een gebaar van overgave en waarneming: “geef je over als altijd ruik het nieuwe seizoen/ als aarde weer verdwijnt in donkerder lucht.” Deze overgave is geen passiviteit, maar een aandachtige houding tegenover een wereld die zich onttrekt. Centraal staat de Siberische kraanvogel (Leucogeranus leucogeranus), een ernstig bedreigde diersoort, genoemd als: “het laatste/ paar siberische kraanvogels zowaar in leven.”

Kraanvogels zijn bekend om hun levenslange partnertrouw, hun karakteristieke dans en zang, en hun seizoensgebonden migratie. In dit gedicht krijgt die symboliek een scherpe, actuele lading. Het gaat niet om een mythisch dier, maar om een concreet, bijna verdwenen paar, dat staat voor de kwetsbaarheid van ecosystemen wereldwijd. Opvallend is dat niet alleen de dieren, maar ook de taal zelf onder druk komt te staan. Het gedicht formuleert expliciet: “geef de taal terug uit naam van het laatste/ paar.” Taal moet hier worden teruggegeven, afgestaan, in een ethisch gebaar dat erkent dat woorden niet autonoom zijn. De kraanvogels worden gelezen als interpunctie: “hun komma te lezen als meditatieve onthoofding.” De komma — pauze, ademhaling — wordt een beeld voor ecologische breuk: een abrupte onderbreking van wat ooit doorliep.

In ecologica onderzoekt Hirs hoe taal tekortschiet tegenover klimaatcrisis en massale extinctie, terwijl zij tegelijk het enige medium blijft om zorg, rouw en verantwoordelijkheid vorm te geven. Woorden worden zelf “bedreigde woorden”. De zintuiglijke beelden — “bijen nat van honing”, het “gekweel van een nachtegaal (…) zwanger van betekenis” — situeren betekenis niet in vaststaande definities, maar in een vooruitgeworpen, fragiel proces van waarneming en interpretatie.

De klimaatcrisis is in het eerste gedicht niet expliciet maar wel structureel aanwezig. De aarde “verdwijnt”, een schaduw “zich uitstrekt tot aan tekst of sterren”, en toch verschijnt een voorzichtige mogelijkheid tot voortzetting: “het zaad om te planten inderdaad een nieuwe tijd/ die het verdwenen paar in heilige boeken vangt.” Kunst en taal kunnen het verlies niet ongedaan maken, maar wel bewaren, markeren en doorgeven. In come sempre krijgt dit idee een muzikale tegenhanger in herhaling, terugkeer en variatie — vormen van muzikale herinnering. Het Italiaanse come sempre (“zoals altijd”) klinkt daardoor zowel teder als wrang: wat betekent “altijd” in een tijd van ecologische breuk?

Met come sempre verbindt Rozalie Hirs de kwetsbaarheid van een diersoort met die van taal, muziek en menselijke aandacht. Het werk nodigt uit tot luisteren als een vorm van zorg: geconcentreerd, gedeeld en onlosmakelijk verbonden met de wereld waarin het klinkt.

©2025 Rozalie Hirs

details

opdrachtgever
come sempre (2025) is door Hirs gecomponeerd in opdracht van Susan Narucki.

instrumentatie
coloratuursopraan
sopraan

duur
De totale lengte van de compositie come sempre (2025) bedraagt ca. 7-10 minuten.

muziekuitgever
De partituur van come sempre (2025) door Rozalie Hirs wordt uitgegeven door Deuss Music.

bijzonderheden
come sempre (2025) is opgedragen aan zijn eerste uitvoerders Susan Narucki (sopraan) en Kirsten Ashley Wiest (coloratuursopraan).

uitvoeringen

14 januari 2026, 19.00 uur, Conrad Prebys Concert Hall, UC San Diego Department of Music, UC San Diego | School of Arts and Humanities, San Diego, Verenigde Staten – Susan Narucki (sopraan), Kirsten Ashley Wiest (coloratuur) – wereldpremière